"Dư luận có quyền yêu cầu dừng phát sóng quảng cáo phản cảm"

ten mien
-----------


Thời gian qua, dư luận bày tỏ sự phẫn nộ trước nhiều đoạn quảng cáo trên truyền hình rất phản cảm từ hình ảnh tới ngôn ngữ đối thoại. Phóng viên Dân trí tiếp tục có cuộc trao đổi với TS Mai Xuân Huy, Phó Viện trưởng Viện ngôn ngữ học Việt Nam về vấn đề này.

 
TS Mai Xuân Huy, Phó Viện trưởng Viện ngôn ngữ học Việt Nam

 

Những “hạt sạn” và “vết ố” về văn hóa và ngôn ngữ

Hiện nay, rất nhiều người dân xem truyền hình đã rất bực mình vì nhiều đoạn quảng cáo rất phản cảm về hình ảnh, đặc biệt là phản cảm về ngôn ngữ. Là nhà nghiên cứu về ngôn ngữ học, ông có nhận xét gì về vấn đề này?
Điều đó là có thật. Người dân xem quảng cáo (QC) chính là những người mua, những khách hàng tương lai của sản phẩm nêu trong QC. Khi QC không đáp ứng được nhu cầu về thẩm mỹ và văn hóa thì họ có quyền phản ứng và thậm chí yêu cầu dừng phát QC đó. Gây nên bức xúc của người xem QC là những “hạt sạn” và “vết ố”về văn hóa và ngôn ngữ thể hiện trong QC.
Phản cảm đầu tiên phải kể đến là sự vi phạm tính thẩm mỹ và văn hóa trong QC, đặc biệt là các QC trên truyền hình. Đành rằng QC là phải sáng tạo để hấp dẫn người xem, nhưng nhiều QC sáng tạo tới mức thô thiển và quá lố.
Chẳng hạn, để diễn tả mùi thơm của sản phẩm, một QC nước lau sàn đã miêu tả cô gái mỗi lần mở nắp chai nước đều đưa lên mũi hít một hơi sảng khoái. Trong một QC cho một loại điện thoại di động, để mô tả độ mỏng của chiếc điện thoại, cả hai nhân vật trong kịch bản QC (chàng trai và cô gái) dùng điện thoại choảng nhau làm quần áo rơi từng mảng như là bị dao cắt (!). Thậm chí, nhiều QC sáng tạo tới mức phản văn hóa. Ví dụ, QC một loại bột nêm đã đặc tả hương vị của bột nêm bằng cách để cho ông chồng ăn hết bát canh mà vợ đã làm để chuẩn bị đãi khách!!! Ý đồ của nhà QC là muốn đề cao sức hấp dẫn của sản phẩm nhưng vô tình đã hạ thấp, bôi nhọ tính cách dân tộc. Tiếp theo là những lỗi dùng ngôn ngữ một cách bất cẩn và xô bồ. Đó là lỗi dùng từ không chuẩn, diễn đạt không trong sáng, cầu kì tối nghĩa, rập khuôn , bắt chước nhau đến mức sáo mòn của nhiều QC do người Việt sáng tạo. Nhiều QC về dầu gội đầu, xà phòng, dầu gió, thuốc ho, thuốc giun, đồ dùng nhà bếp, bột ngọt, bột nêm… là những ví dụ như vậy.
Tuy nhiên, ý kiến của những nhân vật đóng trong các đoạn quảng cáo mà dư luận cho rằng rất phản cảm nói, đó là “lỗi cắt dựng không khéo?” Ý kiến của ông về việc này?

Thực ra, nhân vật QC (hay diễn viên hoặc người mẫu ) này không có lỗi gì cả. Lỗi là ở người làm QC hoặc chủ QC (tức người có sản phẩm/ dịch vụ được nêu trong QC) và cuối cùng là ở nhà đài – người phải chịu trách nhiệm chính về nội dung tư tưởng và văn hóa – ngôn ngữ trong QC.